Πόσες φορές έχεις πιάσει τον εαυτό σου να κοιτάζει τη ζωή κάποιου άλλου ατόμου και, σχεδόν αυτόματα, να αξιολογείς τη δική σου; Ένας συνάδελφος που πήρε προαγωγή, μια φίλη που αγόρασε σπίτι, ένας γνωστός που ταξιδεύει συνεχώς ή κάποιο άτομο στα social media που φαίνεται να έχει ακριβώς τη ζωή που θα ήθελες να έχεις. Συχνά η σκέψη εμφανίζεται χωρίς να την έχεις επιλέξει συνειδητά: «εγώ γιατί μένω πίσω;». Η σύγκριση με τους άλλους είναι τόσο βαθιά ενσωματωμένη στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας, ώστε πολλές φορές δεν συνειδητοποιούμε ότι συμβαίνει.

Η υπερανάλυση (overthinking), ή αλλιώς μηρυκαστική σκέψη (rumination), αποτελεί μια γνωσιακή διεργασία που σχετίζεται στενά με το άγχος και τις διαταραχές διάθεσης. Αν και η ικανότητα αναστοχασμού είναι φυσιολογική και συχνά χρήσιμη, η υπερβολική και επαναλαμβανόμενη ενεργοποίησή της μπορεί να οδηγήσει σε ψυχική εξάντληση. Ένα από τα πιο σταθερά ευρήματα είναι ότι η υπερανάλυση εντείνεται όταν το άτομο βρίσκεται μόνο του, χωρίς επαρκή κοινωνικά και περιβαλλοντικά ερεθίσματα.

Κάποια στιγμή στη ζωή μας, μπορεί να έρθουμε αντιμέτωποι με μια πραγματικότητα που δεν είχαμε προβλέψει. Μια σχέση μπορεί να τελειώσει, μια επαγγελματική πορεία να μην εξελιχθεί όπως αναμενόταν, η επιθυμία για δημιουργία οικογένειας να μην πραγματοποιηθεί ή άλλοι παράγοντες να αλλάξουν ριζικά την καθημερινότητα και τα σχέδια για το μέλλον. Ίσως ακόμη, αντιμετωπίζουμε την ηλικία ως όριο για την επίτευξη συγκεκριμένων στόχων. Όσο μικρότερη ευελιξία δείχνουμε, τόσο πιο πιθανό είναι αντί να μας παρακινεί, να λειτουργεί πιεστικά, πλησιάζοντας το όριο που έχουμε θέσει.

Πολλά παιδιά μεγαλώνουν μαθαίνοντας να βάζουν τις ανάγκες τους σε δεύτερη μοίρα. Να καταπιέζουν τα συναισθήματά τους, να αποσιωπούν τις επιθυμίες τους, να συμμορφώνονται για να αγαπηθούν. Η σιωπηλή πεποίθηση που ριζώνει μέσα τους είναι μία: «Για να με αγαπούν, πρέπει να είμαι καλ@.»